بقيهء خطبهء بيست و هفتم بقيه تفسير عمومى خطبهء بيست و هفتم شهادت و شهيدان آنان كه ره عشق گزيدند همه در كوى حقيقت آرميدند همه در معركهء دو كون فتح از عشق است هر چند سپاه او شهيدند همه ( 1 ) منسوب به صدر المتألهين نگاهى به حقيقت شهادت اگر ما بخواهيم انواعى از رويدادهاى بزرگى را كه بوسيلهء افراد بشر در تاريخ بروز ميكنند و در سطرهاى درخشان آن ثبت ميشوند ، مشخص نموده آنها را ارزيابى نمائيم ، هيچيك از آنها نمىتواند با اهميت و عظمت شهادت برابرى كند . ما هريك از تعريفهاى زير را براى شهادت انتخاب كنيم ، تفاوتى در اهميت و ارزش پديدهء شهادت نمىكند : 1 - شهادت - عبارتست از پايان دادن به فروغ درخشان حيات در كمال هشيارى و آزادى و آشنائى با ماهيت حيات كه از ديدگاه معمولى عقل و خرد در متن طبيعت ، مطلوب مطلق مىباشد ، در راه وصول به هدفى كه والاتر از حيات طبيعى است .

--> ( 1 ) توضيح اين رباعى در مسائل بعدى خواهد آمد .